|
-
Grote buisvormige schuilstructuur (type Duffeleer) voor spoorwegpersoneel in buurt van wisselbedieningsgebouwtje Melle 3.
In de buurt van de wisselbedieningsgebouwtjes stonden ook op het spoorwegterrein nog een klein oud vakwerkgebouwtje en een groter moderner spoorweggebouw. Beide structuren werden ondertussen in 2012 gesloopt.
Het oud vakwerkgebouwtje was 1 van de 2 gebouwtjes op de site aanwezig voor het Factagepersoneel. Dit was het personeel dat instond voor de werking van het vormingsgedeelte. Er waren zo 2 gebouwtjes aanwezige op de site. Eentje in de richting van Gent (Vorming Noord) en nog een in de richting Melle. Deze schuilstructuur hoorde dan ook bij de Vorming Noord.
De vrij grote buisvormige schuilstructuur van het type Duffeleer die zeer kort bij het oude vakwerkgebouwtje stond, wist nog aan de sloopwerken in 2012 te ontsnappen maar geraakte hierbij wel al sterk beschadigd. De schuilstructuur zelf werd dan in 2014 zelf ook gesloopt.
Ook over deze structuur is er is zeer weinig info terug te vinden. Gezien enkel van de administratieve bunker aan het station is geweten dat hij werd gebouwd rond 1943, laat dit wel vermoeden dat ook deze structuren uit dezelfde periode zullen afstammen. Voor de historische redenen van de bouw van dergelijke structuren op grondgebied Merelbeke station, verwijs ik jullie dan ook terug naar de algemene beschrijving van deze structuren rond Merelbeke station.
Enkele luchtfoto's doorheen de tijd heen van deze structuur |
 |
 |
Alle luchtfoto's hierbij getoond zijn afkomstig van de website www.geopunt.be. Het zicht linksboven dateert van 1971. Hierop is wel al het betrokken vakwerkgebouwtje en de buisstructuur te zien maar nog niet het recentere spoorweggebouw. Op de foto rechts daterend van 1979-1990 zie je reeds 2 gebouwen en de buisvormige structuur. |
2012 zijn de laatste foto's waar je nog alle structuren ziet liggen. Op de luchtfoto van 2013 zijn zowel het vakwerkgebouwtje als het recentere spoorweggebouw gesloopt. De buisvormige schuilstructuur is wel nog aanwezig dan, wel al in beschadigde vorm. |
In 2014 zie je een verdere kaalslag van de site. De schuilstructuur blijft voorlopig aanwezig. Vanaf 2015 beginnen de zware ingrijpende werken aan de site en is de structuur definitief verdwenen. |
 |
 |
Vanaf 2016 tot 2025 zie je het terrein zeer zwaar wijzigen en valt het originele concept nog zeer moeilijk terug te vinden.
Algemene beschrijving van de hier aanwezige structuur
-
Deze schuilplaats is 1 van alvast ooit 4 gelijkaardige buisstructuren die hier ooit met zekerheid bij het station van Merelbeke werden gebouwd. Men noemde dit type schuilplaatsen, schuilplaatsen van het type Duffeleer omdat ze opgebouwd waren uit buiscompartimenten gemaakt bij een toenmalige buizenfabrikant uit Geraardsbergen, Duffeleer Beton.
-
De hier beschreven structuur is 100% zeker ondertussen gesloopt rond 2014 - 2015.
-
Dit type schuilplaats is zeer rudimentair opgevat. De structuur was opgebouwd uit een aantal buiscompartimenten.
-
Aan de ene kant zat een toegang gescheiden van de schuilplaats met een soort van chicane. Deze moest inslaande projectielen verhinderen in de eigenlijke schuilplaats te vliegen.
-
De diameter van de buis is maximaal een tweetal meter. De lengte van het schuilcompartiment was in dit geval allicht een 6 tal meter lang. Deze buisstructuren bestonden namelijk in verschillende lengtes, afhankelijk van voor hoeveel personeel ze dienst deden te doen.
-
In de lengte is de structuur versterkt door een aantal metalen trekkers die de koppen van de bunker naar elkaar toetrokken en zo het ganse geheel samenhielden.
-
De buisvormige schuilplaatsen hadden nog een nooduitgang die niets anders was dan een mangat aan de achterkant in het plafond van de buisvorm. Deze nooduitgang was afgedekt met een vrij dikke ronde deksteen met soms nog een ventillatiegat. Bij deze structuur was dit nog eens afwijkend uitgewerkt. Er zat namelijk een bijkomende chicane in de structuur waardoor ook dit mangat deels was afgescheiden van de eigenlijke buisvormige schuilplaats. .
-
Dit type van structuren was door de band deels ingewerkt in het maaiveld zodat ze deels al in de ondergrond te zoeken waren. Daarnaast werden ze bijkomend nog eens afgedekt met een laag grond waarop een bijkomende bescherming werd geplaatst, gaande van kasseistenen, betonnen borduren,... Bij deze structuur zag je hier nog een soort betonnen klinkers opliggen. Allicht zal dat dan de standaard bedekking geweest zijn bij dit type van structuren bij Merelbeke station. Deze extra afdekking diende dan om meer weerstand te kunnen bieden tegen mogelijke projectielinslagen.
-
Dit type structuren is enkel te beschouwen als beschermend tegen dicht inslaande bommen of granaten. Het zijn scherfvrije ruimtes. Je bent er dus veilig bij een nabij inslaande projectielinslag. Ik kan mij wel niet voorstellen dat ze veel bescherming zouden bieden bij een directe inslag daar hun wanddiktes toch vrij beperkt zijn.
-
Dit is zeker en vast een schuilstructuur opgetrokken voor het aanwezige spoorwegpersoneel in de directe buurt van de structuur. Dit zijn zijn zeker geen structuren gekoppeld aan enige militaire functie, zelfs niet echt bedoeld voor reizigers of publiek.
|
.jpg) |
Op Google Earth anno april 2013 zie je duidelijk de lokatie van de structuur. Op de foto zie je ook de 2 ooit aanwezige gebouwen links van de besproken structuur nog liggen. De foto moet dus zijn van heel kort voor de 2 gebouwen werden gesloopt.
Hieronder alvast een plannetje van een gelijkaardige structuur zoals heden nog terug te vinden te Maldegem. De getekende toegang zal niet noodzakelijk kloppen met wat hier staat en stond maar de hoofdstructuur zal in elk geval identiek zijn geweest. |
 |
 |
Deze 2 schetsen zijn gemaakt op basis van een gelijkaardige structuur die nog kan teruggevonden worden te Maldegem nabij het Stoommuseum. Deze structuur werd vrij gedetailleerd opgemeten en in plan gezet. De hoofdstructuur die hier te vinden is, zal vrij identiek zijn. De toegangscomplexen tot de hoofdstructuur durven individueel wel afwijkend gebouwd te zijn. Op deze schets ontbreekt ook de 2e scheidingswand voor het mangat in het plafond. Dit is voorlopig enkel bij deze structuur vastgesteld. (Schetsen: Kurt Waelbroeck), |
|
 |
| Op streetview zijn de gesloopte gebouwen ook nog te zien. Hier zie je de gebouwen nog staan vanaf de Nonnenwegel (achter de spoorwegwagons) anno 2013. |
|
 |
Ook vanaf de Vijverwegel zie je de respectievelijke gebouwen nog liggen centraal achteraan de site. Vooraan trouwens ook nog één van de wisselbedieningsgebouwtjes, Melle 1. Deze streetvieuw moet dus zeker dateren van voor 2012.
|
 |
Het factagegebouwtje bij Melle 3 in nog iets betere tijden. (Foto: Collectie Julien Fabel)
Eigen prospecties 2008 - 2011
|
|
| Hierboven uit 2008 een zicht op de twee verdwenen gebouwen en de schuilstructuur. De schuilstructuur zit deels verborgen onder een berm grond. Daarachter zie het het Factagegebouwtje met zijn vakwerkstructuur waar deze buisstructuur origineel bijgebouwd was. Het modernere gebouw achter het vakwerkgebouw was ook in 2008 aan de binnenkant reeds een ruïne en niet meer in gebruik. |
| Hierboven een beeld op de situatie in 2008 en deze in 2013. Alleen de masten verraden nog dat we over dezelfde site bezig zijn. Ook de heuvel van de nog belabberde schuilstructuur is nog herkenbaar. |
| Ondanks dat de vakwerkstructuurtjes vervallen waren, straalden ze wel een specifieke sfeer uit die ik persoonlijk nogal koppel aan spoorweginfrastructuur. Heden kijken we op een grote kale plek met overal de sporen van sloopwerken en achtergebleven restanten in de vorm van puin, kabels en achtergebleven ijzer. Dit was natuurlijk allemaal te koppelen aan de kort daarop startende grote werken met renovatie van de ganse site ter vervanging van de gestopte site van de Arsenaal te Gentbrugge. |
| Ik moet eerlijk gezegd zeggen dat ik verbaasd was de schuilstructuur in 2013 nog terug te vinden. Met de sloop van de bijhorende gebouwen dacht ik dat ook deze wel zou gesloopt zijn geweest, wat toen nog niet het geval was. Van de kant van de Vijverwegel was de buisstructuur nog nauwelijks te herkennen omdat hij van die kant gekeken volledig het uitzicht had van een hoop spoorwegballast. Van de kant van de Nonnenwegel was de buisstructuur nog wel degelijk te zien. |
| De hoofdingang zat naar de verdwenen spoorweggebouwtjes toe, kant Nonnenwegel. Deze toegang zat in 2008 reeds versperd met grotere stukken puin. Rechts een beperkte blik naar binnen tussen het puin. |
| Deze schuilplaats was blijkbaar toen al beschadigd en aan de kant van de nooduitgang waar hij reeds een kopmuur kwijt was. De nooduitgang is vrij eenvoudig aan de bovenkant te zien. Deze structuur was echter ook afwijkend vergeleken met andere gelijkaardige buisstructuren .Op de foto's hieronder (uit 2008) zie je namelijk dat juist achter de nooduitgang nog een tweede chicane in de buisstructuur zat. Bij de andere structuren zit die nooduitgang gewoon achteraan in de buisstructuur centraal in het plafond maar is die 2e chicane er niet. Je ziet dat de schuilstructuur van deze zijde blijkbaar ook toen al zijn kopse wand kwijt was, wat zeker in 2008 nog niet het geval was gezien je die wand nog duidelijk ziet op onderstaande foto's. |
 |
 |
Links heeft u een blik in de openliggende nooduitgang. Het gat dat u ziet links boven de foto is de toegang in de eigenlijke schuilstructuur. Onderaan rechts (niet zichtbaar op de foto) zit een gelijkaardige opening die een bijkomende hoofdingang moet geweest zijn. Dit is de spleet die men wel vooraan de structuur heden nog kan zien. Deze chicanevormen moesten verhinderen dat rondvliegend puin, al wist het binnen te dringen door de hoofdingang, tot in de hoofdstructuur zou kunnen binnenvliegen.
Dit zijn structuren die moesten beschermen tegen rondvliegend puin en scherven. Dit is wat men noemt een scherfvrije ruimte. Tegen een rechtstreekse voltreffer, zou deze structuur voor de inzittenden weinig hulp hebben geboden.
De stalen staven die in de langsrichting te zien zijn, dienden om te vermijden dat de koppen van de structuur zouden kunnen wegslaan. Deze stalen trekkers versterkten de ganse structuur in de lengterichting. |
 |
 |
Twee zichten op de binnenkant van de structuur. Bovenaan is een blik op de toegang die volledig versperd was door puin (in de richting van de twee verdwenen gebouwen). Dat was de hoofdingang. Onderaan is een gelijkaardige blik naar de nooduitgang toe vanwaar de structuur in 2008 werd betreden.
Ook bij deze structuur geldt het dat alle bijkomende info zeker welkom blijft.
Gebruikte bronnen:
- Info verkregen via Julien Fabel die tijdens de oorlog en de jaren nadien altijd heeft gewerkt aan het station van Merelbeke.
|
|
|